Keler Köpekbalığı Projemiz

Akdeniz’de, kıkırdaklı balıklar küresel ortalamadan çok daha kötü bir düşüşle karşı karşıyalar.

  • 1980’de köpekbalığı ve vatoz türlerinin neredeyse yarısı (72’nin 34’ü) tehdit altındaydı;
  • Bu oran 2003’te 3/5’in üzerine çıktı (%61, 44);
  • Ve 2015’te neredeyse 2/3’ü buldu (%65, 47) (Walls & Dulvy, 2021);

Akdeniz’de köpekbalığı nüfusu ortalama olarak yılda %0,4 oranında azalmaya devam ediyor.

Bu hızlı düşüş çoğunlukla balıkçılıktan kaynaklanıyor ve giderek kötüleşiyor. Kritik köpekbalığı ve vatoz popülasyonlarını yeniden inşa etmeye yardımcı olmak için etkili balıkçılık yönetimi artık daha da büyük önem taşıyor. Ancak yönetim planları tasarlanmadan önce denizlerimizdeki türler hakkında daha fazla bilgi edinmemiz gerekiyor. Bu türlerin nerelerde bulunduklarını ve habitatlarını nasıl kullandıklarını öğrenmemiz gerekiyor.

Türkiye sees 90% decline in shark population in past half century

İşte kıkırdaklı balıkların IUCN Tehlikedeki Türler Kırmızı Listesi durumlarına ilişkin en güncel rakamlar (2024):

IUCN Red List of Threatened Species statuses for elasmobranches

Keler köpekbalıkları, şu anda küresel olarak nesli tehlike altında olan üç köpekbalığı ve vatoz ailesinden birisidir (testere balığı ve kemane balığı ile birlikte). Akdeniz’deki doğal dağılımlarında büyük bir azalma yaşanmıştır ve diğer Akdeniz ülkelerinin çoğunda keler köpek balığı ile artık çok nadir karşılaşılmaktadır.

Bu balıklar yassı vücut formuna sahip olduğu için, dip ağlarına ve trol ağlarında çok kolay yakalanırlar. Neyse ki, hükümet 2018 yılından itibaren keler köpekbalıklarının balıkçı teknelerinde bulundurulmasını ve satılmalarını yasaklamıştır.

Bazı köpekbalıkları ve vatozlar, yumurtalarını özel kılıfların içine bırakırlar, ki bunları kıyıda bulabilirsiniz. Eğer yumurta  bulursanız ve içi boş değilse lütfen onları suya geri bırakın ve www.eggcase.org adresi üzerinden rapor edin.

Türk sularında üç farklı keler köpekbalığı türü bulunmaktadır. Türleri doğru bir şekilde tespit edebilmeniz için sizlere  bu posteri hazırladık:

Angel Shark species in Türkiye

Bulduğunuz yumurta türünü tespit edebilmek için aşağıdaki posteri kullanabilirsiniz.

Shark and ray egg cases

İşte size Türk sularında hangi  köpekbalıklarının ve vatozların korunduğunu göstermek için hazırladığımız bir poster:

Türkiye’de denizlerimizde halâ keler köpekbalıkları olduğu için çok şanslıyız. Fakat, bu şans aynı zamanda nesillerinin tükenmemesini sağlamak için büyük bir sorumluluğu da beraberinde getirmektedir.

Keler Köpekbalıkları için Eylem

Öncelikle, bu türlerle ilgili mümkün olduğunca çok bilgi toplamamız gerekiyor ki onlara daha iyi yardımcı olabilelim!

Kayıtlar için, tarih, konum (şehir veya GPS), köpekbalığının uzunluğu (burundan kuyruğun ucuna), gözlemlendiği (veya yakalandığı) derinlik, balıkçılık veya gözlem türü (tüplü dalış, şnorkel, deniz kıyısı) gereklidir.

Fotoğraflar ve videolarla desteklenen gözlemler özellikle çok değerlidir.

Türkiye’de keler köpekbalıklarının veya kemane balıklarının yumurtlama alanlarını ve habitatlarını öğrenmek özellikle büyük bir önem taşımaktadır.

Keler köpekbalıklarını ve kemane balıklarını güvenli bir şekilde tutmak için: Onları denize geri bırakırken her zaman iki elinizi kullanın, bu sırada ellerinizi asla solungaçlarına koymayın ve yakalandıktan hemen sonra mümkün olduğunca nazik davranarak en yakın suya serbest bırakın.

 

Lütfen keler köpekbalıklarıyla karşılaştığınız herhangi bir balık avı veya sualtı gözlemlerinin fotoğraflarını veya videolarını bize gönderin!

 

Verileri nasıl gönderebilirsiniz?

Fotoğrafları veya videoları, detayları ile birlikte doğrudan Whatsapp üzerinden gönderin.

E-posta ile gönderin: merseamed@gmail.com

Facebook üzerinden Aylin Ulman’a gönderin.

Instagram üzerinden Aylin Ulman’a gönderin

Lütfen tüm köpekbalığı ve vatoz kayıtlarınızı göndermek için Facebook Köpekbalığı ve Vatoz Grubumuza katılın.

Bu veriler tamamen bilim ve koruma amaçları için kullanılmaktadır.

Farklı köpekbalığı türlerinin Akdeniz’i nasıl kullandığını öğrenmek ve tehlike altındaki türlerin kritik popülasyonlarını nerede kurtarabileceğimizi ve yeniden inşa edebileceğimizi öğrenmek için bu verileri diğer Akdeniz köpekbalığı bilim insanlarıyla paylaşabiliriz.

Kayıtlar talep üzerine gizli tutulabilir. Keler köpekbalığı ve kemane balıkları hemen serbest bırakıldığında rastlantısal avlanma/avlanma durumlarının raporlanması/fotoğraflanması ulusal yasaları ihlal etmez. Tüm kayıtlar değerlidir ve bize yardım ettiğiniz için teşekkür ederiz.

Poster kopyaları isterseniz veya sunulacak bilginiz varsa lütfen proje ekibiyle iletişime geçin.

Verilerin Politika Amaçları için Kullanımı

2023 yılında, köpekbalığı ve vatoz verilerimizi desteklemek için bir IUCN ISRA (Önemli Köpekbalığı ve Vatoz Alanı) başvurusunda kullandık!

ISRAlar, “tek veya birden fazla köpekbalığı türü için önemli olan, sınırlandırılmış ve koruma amaçlı olarak yönetilebilecek habitatın üç boyutlu bölümleri” dir.

Kanıtlarımız tarafından desteklenen ISRA, Türkiye’nin Fethiye’den Datça’ya kadar olan ve Yunanistan’ın Rodos adasını içeren Güneydoğu Ege Denizi’dir ve 2719 km2 büyüklüğündedir!

Bu, Sharktrust UK, iSea Greece ve Muğla Sitca Kocman Üniversitesi ile çok olumlu bir işbirliği oldu. Bir ISRA’yı sınıflandırmak için gerekli kriterler, tehdit altındaki türlerin temel alınması ve bunların özel amaçlar için (beslenme, üreme, dinlenme veya göç etme gibi) alanı kullandığına dair kanıtların bulunması gerekiyordu. ISRA Kriterleri, köpekbalığı biyolojisi, ekolojisi ve popülasyon yapısının önemli yönlerini ele almakta ve türlerin savunmasızlık, dağılım, bolluk ve ana yaşam döngüsü faaliyetlerinin çeşitli yönlerini kapsamaktadır. ISRA süreci hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayın: https://sharkrayareas.org/about-isras/#mission

Güneydoğu Ege Denizi ISRA Özeti

Güneydoğu Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında yer almaktadır. Yunanistan tarafında, Kuzeybatı Rodos Adası ve küçük adacıklarını, Rodos boğazını ve güneyde Aphantou’yu içerir. Türkiye tarafında, alan Fethiye’deki Ölüdeniz Koyu’ndan Datça Yarımadası’na kadar uzanmaktadır. Alan, subtropikal açık deniz ortamı ve koylar, kumlu ve çamurlu tabanlar, kayalık sahiller, adacıklar ve koylara akan nehirler de dahil olmak üzere çeşitli kıyı ve bentik habitatlarla karakterizedir. Alan, beş Natura 2000 alanı, iki Ana Biyoçeşitlilik Alanı ve Ekolojik veya Biyolojik Olarak Önemli Deniz Alanı ile örtüşmektedir. Bu alanda, tehdit altındaki türler (örneğin, Düzgün Sırtlı Keler Köpekbalığı Squatina oculata); üreme alanları (Düzgün Sırtlı Keler Köpekbalığı); ve tanımlanmamış topluluklar (Kumlu Köpekbalığı Carcharhinus plumbeus) bulunmaktadır.

Detaylı bilgi için buraya tıklayın.

Verileriniz, tehlike altındaki türler ve habitatları için olumlu değişiklikler ve iyileştirme planları yapmak için bilgimizi ve dolayısıyla etkimizi güçlendirmeye yardımcı olacaktır!

Bu proje, Sharktrust UK ile iş birliği içindedir: https://www.sharktrust.org ve Shark Conservation Fund tarafından finanse edilmektedir.